อัตราส่วนสภาพคล่อง (Liquidity Ratios) คืออะไร ทำไมธุรกิจต้องใส่ใจ?

หลายธุรกิจที่ "กำไรดี" แต่กลับต้อง "ปิดกิจการ" มักเกิดจากปัญหาเดียวกันคือ "ขาดสภาพคล่อง" (เงินสดหมุนเวียนไม่ทัน) การติดตามอัตราส่วนสภาพคล่องจึงเป็นเหมือนการตรวจเช็คชีพจรทางการเงินของธุรกิจ เพื่อดูว่าเรามีความสามารถในการชำระหนี้ระยะสั้น (หนี้ที่ต้องจ่ายภายใน 1 ปี) ได้ดีแค่ไหน โดยมี 2 อัตราส่วนที่นิยมใช้มากที่สุดคือ Current Ratio และ Quick Ratio

1. อัตราส่วนทุนหมุนเวียน (Current Ratio)

สูตร: สินทรัพย์หมุนเวียน (Current Assets) / หนี้สินหมุนเวียน (Current Liabilities)

Current Ratio เป็นการเทียบแบบง่ายๆ ว่า "สินทรัพย์ที่เปลี่ยนเป็นเงินสดได้ภายใน 1 ปี (เช่น เงินสด, ลูกหนี้การค้า, สินค้าคงเหลือ)" มีมากกว่า "หนี้ที่ต้องจ่ายภายใน 1 ปี (เช่น เจ้าหนี้การค้า, เงินเบิกเกินบัญชี)" หรือไม่

• Current Ratio > 1: (เช่น 1.5 เท่า) หมายความว่า ธุรกิจมีสินทรัพย์ระยะสั้นมากกว่าหนี้ระยะสั้น ถือว่ามีสภาพคล่องดี ปลอดภัย
• Current Ratio < 1: (เช่น 0.8 เท่า) หมายความว่า หนี้ระยะสั้นมีมากกว่าสินทรัพย์ระยะสั้น ธุรกิจอาจมีปัญหาในการหาเงินมาจ่ายหนี้ในเร็วๆ นี้

เกณฑ์มาตรฐานโดยทั่วไป: ควรมีค่ามากกว่า 1.5 ถึง 2 เท่า อย่างไรก็ตาม ธุรกิจบางประเภทอย่างค้าปลีกที่ขายเป็นเงินสดตลอด อาจมีค่านี้ต่ำกว่า 1 ได้โดยไม่เป็นอันตราย

2. อัตราส่วนทุนหมุนเวียนเร็ว (Quick Ratio หรือ Acid-Test Ratio)

สูตร: (สินทรัพย์หมุนเวียน - สินค้าคงเหลือ) / หนี้สินหมุนเวียน

แม้ Current Ratio จะบอกสภาพคล่องได้ แต่สินทรัพย์หมุนเวียนบางตัวอย่าง "สินค้าคงเหลือ" (Inventory) อาจไม่ได้ขายออกและเปลี่ยนเป็นเงินสดได้ง่ายๆ หรือเร็วทันใจ โดยเฉพาะสินค้าแฟชั่น หรือสินค้าที่เสื่อมสภาพง่าย Quick Ratio จึงถูกคิดค้นขึ้นมาเพื่อประเมิน "สภาพคล่องแบบรวดเร็ว" โดยการหักสินค้าคงเหลือออกไป เหลือเพียง เงินสด และ ลูกหนี้การค้า เป็นหลัก

• Quick Ratio > 1: หมายความว่า แม้พรุ่งนี้ขายสินค้าไม่ได้เลยสักชิ้น ธุรกิจก็ยังมีเงินสดและลูกหนี้ที่เก็บเงินได้ เพียงพอที่จะไปจ่ายหนี้ระยะสั้นทั้งหมดได้ทันที ถือว่ามีโครงสร้างการเงินที่แข็งแกร่งมาก

ข้อควรระวังในการบริหารสภาพคล่อง

1. สภาพคล่องสูงเกินไปก็ไม่ดี: หาก Current Ratio สูงปรี๊ด (เช่น 4-5 เท่า) อาจแปลว่าธุรกิจเก็บเงินสดไว้เฉยๆ มากเกินไป หรือมีสินค้าคงเหลือค้างสต๊อกมหาศาล (Dead Stock) ซึ่งทำให้เสียโอกาสในการนำเงินไปลงทุนเพื่อสร้างผลตอบแทนที่สูงกว่า
2. ดูตัวเลขลูกหนี้การค้าประกอบ: แม้ Quick Ratio จะดูดี แต่ถ้า "ลูกหนี้การค้า" ที่มีอยู่เป็นหนี้เสีย (NPL) หรือเป็นลูกหนี้ที่ตามทวงเงินยาก สภาพคล่องที่เห็นอาจเป็นเพียงภาพลวงตา

ผู้บริหารควรประเมินสภาพคล่องทั้ง Current Ratio และ Quick Ratio ควบคู่กันไป และเปรียบเทียบกับรอบระยะเวลาที่ผ่านมา เพื่อให้มั่นใจว่ากระแสเงินสดของกิจการจะไหลลื่น ไม่มีสะดุด