Incoterms คืออะไร? ทำความเข้าใจ EXW, FOB, CIF สำหรับการนำเข้าและส่งออก
ในการค้าระหว่างประเทศ การตกลงเรื่องความรับผิดชอบ ค่าใช้จ่าย และความเสี่ยงระหว่างผู้ซื้อและผู้ขายเป็นเรื่องสำคัญยิ่ง หอการค้านานาชาติ (ICC) จึงได้กำหนดมาตรฐานที่เรียกว่า Incoterms (International Commercial Terms) ขึ้นมา เพื่อเป็นข้อตกลงสากลที่ใช้กันทั่วโลก Incoterms ฉบับล่าสุดคือปี 2020
คำศัพท์พื้นฐาน Incoterms ที่พบบ่อย (EXW, FOB, CIF)
1. EXW (Ex Works)
ความหมาย: ผู้ขายรับผิดชอบเพียงแค่เตรียมสินค้าให้พร้อมส่งมอบ ณ สถานที่ของผู้ขาย (เช่น หน้าโรงงานหรือโกดังของผู้ขาย) ผู้ซื้อต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่ายและความเสี่ยงทั้งหมดหลังจากนั้น ตั้งแต่การยกสินค้าขึ้นรถ ค่าขนส่งในประเทศต้นทาง ค่าพิธีการศุลกากรขาออก ค่าระวางเรือ จนถึงปลายทาง
เหมาะสำหรับ: ผู้ซื้อที่มีความเชี่ยวชาญด้านโลจิสติกส์ในประเทศต้นทาง และสามารถจัดการขนส่งได้เองด้วยต้นทุนที่ต่ำกว่า
2. FOB (Free on Board)
ความหมาย: ผู้ขายรับผิดชอบค่าใช้จ่ายและความเสี่ยงจนกระทั่งสินค้าถูกโหลดขึ้นเรือ ณ ท่าเรือต้นทางที่ระบุไว้ ผู้ขายต้องเป็นผู้ทำพิธีการศุลกากรขาออกให้เรียบร้อย หลังจากสินค้าวางบนเรือแล้ว ความเสี่ยงและค่าใช้จ่าย (ค่าระวางเรือ, ประกันภัย, ค่าใช้จ่ายปลายทาง) จะตกเป็นของผู้ซื้อ
ข้อควรรู้: FOB ใช้สำหรับการขนส่งทางทะเลหรือทางน้ำภายในประเทศเท่านั้น ไม่ครอบคลุมการขนส่งทางอากาศ (ควรใช้ FCA แทน)
3. CIF (Cost, Insurance, and Freight)
ความหมาย: ผู้ขายรับผิดชอบค่าใช้จ่ายทั้งหมดจนถึงท่าเรือปลายทางที่ระบุ รวมถึงค่าระวางเรือและค่าประกันภัยสินค้า (ขั้นต่ำ) แต่ ความเสี่ยง โอนไปยังผู้ซื้อตั้งแต่สินค้าถูกโหลดขึ้นเรือที่ต้นทางแล้ว หมายความว่าหากสินค้าเสียหายระหว่างทาง ผู้ซื้อจะต้องไปเคลมประกันเอง
ข้อควรรู้: เช่นเดียวกับ FOB เงื่อนไข CIF ใช้กับการขนส่งทางน้ำเท่านั้น หากเป็นทางอากาศหรือขนส่งหลายรูปแบบรวมกันจะใช้ CIP แทน
Landed Cost หรือต้นทุนรวมจนถึงคลังสินค้า
เวลาคำนวณต้นทุนสินค้านำเข้า ผู้ประกอบการมักจะไม่ได้ดูแค่ราคา FOB หรือ CIF แต่จะดูที่ Landed Cost (ต้นทุนสินค้าส่งถึงมือ) ซึ่งจะรวมถึง:
- ค่าสินค้าเบื้องต้น (Product Cost)
- ค่าขนส่งระหว่างประเทศและประกันภัย (Freight & Insurance)
- อากรขาเข้า (Import Duty): คำนวณจากฐานราคา CIF (ราคาของ + ค่าขนส่ง + ค่าประกันภัย) x อัตราอากรของสินค้านั้นๆ (HS Code)
- ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT): สำหรับประเทศไทยอยู่ที่ 7% โดยฐานในการคำนวณ VAT คือ (CIF + อากรขาเข้า + ภาษีสรรพสามิตถ้ามี) x 7%
- ค่าพิธีการและค่าธรรมเนียมปลายทาง: เช่น ค่าบริการชิปปิ้ง ค่าธรรมเนียมท่าเรือ (THC) และค่ารถบรรทุกจากท่าเรือมายังโกดังของผู้ซื้อ
ทำไมการเลือก Incoterms ถึงสำคัญ?
การเลือก Incoterms ที่เหมาะสมมีผลโดยตรงต่อต้นทุนแฝงและการบริหารความเสี่ยง หากคุณเป็นผู้นำเข้ามือใหม่ การตกลงซื้อแบบ CIF หรือ DAP/DDP อาจจะสะดวกกว่าเพราะไม่ต้องจัดการโลจิสติกส์มากนัก แต่ผู้ขายมักจะบวกกำไร (Markup) ลงไปในค่าขนส่งทำให้ต้นทุนสินค้ารวมสูงขึ้น
ในทางกลับกัน หากซื้อแบบ EXW หรือ FOB คุณอาจได้ราคาของที่ถูกกว่า และสามารถหา Freight Forwarder ที่ให้เรทค่าระวางเรือที่ดีกว่ามาจัดการแทนได้ แต่คุณก็ต้องรับภาระและความเสี่ยงในการติดต่อประสานงานที่มากขึ้น
ข้อแนะนำ: ควรขอใบเสนอราคาทั้งแบบ EXW, FOB และ CIF จากผู้ขาย จากนั้นนำมาเทียบกับค่าขนส่งจาก Forwarder ของคุณเอง เพื่อหาทางเลือกที่ประหยัดและคุ้มค่าที่สุด