บำนาญข้าราชการ สูตร กบข. คืออะไร คิดอย่างไรให้คุ้มค่า?
สำหรับข้าราชการไทย เงินบำนาญ ถือเป็นสวัสดิการสำคัญที่ช่วยรับประกันความมั่นคงในวัยเกษียณ แต่หลังจากการก่อตั้ง กองทุนบำเหน็จบำนาญข้าราชการ (กบข.) ในปี พ.ศ. 2540 ระบบการคิดบำนาญก็ได้ถูกปรับเปลี่ยนไป ทำให้ข้าราชการที่บรรจุหลังวันที่ 27 มีนาคม 2540 (รวมถึงผู้ที่สมัครใจเข้าเป็นสมาชิก กบข. ในภายหลัง) จะต้องใช้สูตรการคำนวณบำนาญแบบใหม่ หรือที่เรียกกันว่า "สูตร กบข."
สูตรการคำนวณเงินบำนาญ กบข.
สูตรคำนวณบำนาญสำหรับสมาชิก กบข. จะมีความแตกต่างจากสูตรดั้งเดิม โดยเปลี่ยนมาใช้เงินเดือนเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้าย และมีเพดานสูงสุดที่รับได้ไม่เกิน 70% ของเงินเดือนเฉลี่ยนั้น โดยมีสูตรดังนี้:
*โดยผลลัพธ์ต้องไม่เกิน 70% ของเงินเดือนเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้าย
เจาะลึกตัวแปรในสูตรคำนวณ
- เงินเดือนเฉลี่ย 60 เดือนสุดท้าย:นำเงินเดือนในช่วง 5 ปีสุดท้ายก่อนเกษียณ (60 เดือน) มารวมกันแล้วหารด้วย 60 ซึ่งจะน้อยกว่าการใช้เงินเดือนเดือนสุดท้ายเพียงเดือนเดียว (แบบสูตรดั้งเดิม)
- อายุราชการ:นับตั้งแต่เริ่มบรรจุเข้ารับราชการจนถึงวันเกษียณอายุ โดยจะนับเป็นจำนวนปี หากมีเศษของปีที่เกิน 6 เดือน ให้นับเป็น 1 ปีเต็ม นอกจากนี้ หากมี เวลาราชการทวีคูณ (เช่น การปฏิบัติงานในพื้นที่เสี่ยงภัยตามที่ประกาศ) ก็สามารถนำมาบวกเพิ่มในอายุราชการได้ด้วย
- เพดานสูงสุด 70%:ไม่ว่าคุณจะมีอายุราชการยาวนานแค่ไหน (เช่น 40 ปี) เมื่อนำมาคำนวณตามสูตรแล้ว หากได้บำนาญเกินกว่า 70% ของเงินเดือนเฉลี่ย 60 เดือน ระบบจะตัดให้เหลือเพียง 70% เท่านั้น
ทำไมสูตร กบข. จึงดูได้บำนาญน้อยกว่าสูตรเดิม?
หลายคนเมื่อนำสูตรนี้ไปเทียบกับสูตรดั้งเดิม จะพบว่าบำนาญที่ได้จากสูตร กบข. จะน้อยกว่า แต่นั่นเป็นความตั้งใจของระบบ เนื่องจากสมาชิก กบข. จะได้รับเงินก้อนใหญ่อีกก้อนหนึ่งจาก กบข. ในวันเกษียณ(ซึ่งประกอบด้วย เงินสะสม เงินสมทบ เงินชดเชย และผลประโยชน์ที่ กบข. นำไปลงทุน) เป็นการเปลี่ยนรูปแบบจากที่รัฐเป็นผู้แบกรับภาระบำนาญเพียงฝ่ายเดียว มาเป็นการร่วมกันออมเงินระหว่างข้าราชการและรัฐนั่นเอง
เทคนิคการเพิ่มผลตอบแทนหลังเกษียณ
เนื่องจากเงินบำนาญรายเดือนอาจถูกจำกัดด้วยเพดาน 70% สมาชิก กบข. ควรให้ความสำคัญกับเงินก้อนที่จะได้จาก กบข. ด้วย คุณสามารถเพิ่มพูนเงินก้อนนี้ได้โดยการ ออมเพิ่ม (สูงสุด 30% ของเงินเดือน) หรือการเปลี่ยน แผนการลงทุน ของ กบข. ให้เหมาะสมกับช่วงอายุและระดับความเสี่ยงที่รับได้ เพื่อเพิ่มโอกาสในการสร้างผลตอบแทนที่สูงขึ้น ชดเชยบำนาญรายเดือนที่อาจจะน้อยกว่าความคาดหวังได้